:: RANCANGAN MALAYSIA KE ENAM (1991-1995) ::
BAB 15 : ALAM SEKITAR

III : PROSPEK, 1991-95


15.32 Selaras dengan semangat Perisytiharan Langkawi Mengenai Alam Sekitar, perlaksanaan program dan projek di peringkat sektor akan terus ditumpukan kepada keperluan mengekalkan keseimbangan di antara keperluan pertumbuhan ekonomi dan pembangunan yang berterusan.

15.33 Memandangkan perindustrian yang pesat, pertumbuhan penduduk yang tinggi, peningkatan pembandaran, masalah kekurangan tanah dan sumber-sumber lain, maka penekanan yang lebih akan diberikan kepada pembangunan yang berterusan. Kadar pembangunan yang pesat memerlukan peningkatan usaha bagi mengekalkan kebersihan alam sekitar dan keseimbangan ekologi menerusi pengurusan alam sekitar yang lebih berkesan.

Isu Dan Masalah Alam Sekitar

15.34 Bagi tempoh RM6, isu dan masalah utama alam sekitar yang memerlukan pengurusan yang berkesan adalah seperti berikut:

. pertambahan pencemaran udara dan bunyi dikawasan bandar berikutan daripada pertambahan pemilikan kenderaan hasil daripada peningkatan kekayaan rakyat Malaysia;

. batasan-batasan ke atas penyediaan perumahan yang mampu dibeli, kemudahan pembetungan dan sanitasi yang baik di bandar-bandar besar;

. kurangnya kemudahan pelupusan bahan buangan didalam atau di luar kawasan industri yang mencukupi dan cekap;

. pencemaran yang diakibatkan oleh pembuangan barangan pengguna yang tidak teratur;

. pengluasan kegiatan ekonomi ke kawasan tumbuh-tumbuhan, pelindung hutan dan kawasan tadahan yang mengakibatkan masalah serius kepada bekalan air yang berterusan; dan

. pencemaran berkaitan dengan tanah yang disebabkan oleh aktiviti pembinaan yang tidak dirancang. Pengurusan yang berkesan ke atas perkara-perkara tersebut akan terus menjadi cabaran baru kepada negara dalam dekad yang akan datang.

15.35 Pemuliharaan alam sekitar adalah menjadi tanggungjawab bersama Kerajaan, industri dan rakyat. Pergantungan kepada Kerajaan dan jenteranya semata-mata adalah tidak mencukupi bagi menjamin pembangunan yang dapat memelihara alam sekitar dengan baik dan berkekalan. Agensi-agensi sektor awam dikehendaki memberi keutamaan yang sama penting ke atas alam sekitar semasa menggubal dan melaksanakan program dan projek. Penguatkuasaan ke atas undang-undang yang sedia ada akan diperketatkan bagi memastikan industri mengawal pengeluaran bahan pencemaran dan juga menggunakan sistem penyimpanan dan pelupusan yang lebih berkesan.

15.36 Walaupun di dalam Kerajaan, JAS dipertanggungjawabkan untuk mengawasi keadaan alam sekitar, semua agensi awam sama-sama bertanggungjawab untuk pemeliharaan alam sekitar dan pengekalan sumber. Walaupun JAS akan memainkan peranan penting dalam penguatkuasaan program, agensi-agensi yang lain akan melengkapkan peranan tersebut dengan mengambilkira pertimbangan alam sekitar dalam penggubalan program dan projek. Usaha-usaha yang terselaras ini akan meningkatkan keberkesanan pengurusan alam sekitar.

15.37 Kerajaan-kerajaan Negeri perlu lebih mengutamakan usaha-usaha untuk mengekalkan pembangunan sumber-sumber semulajadi yang boleh pupus dan tidak boleh diperbaharui. Di samping itu, negeri-negeri perlu mengawal pembangunan yang mendatangkan keburukan ke atas alam sekitar dan kesejahteraan masyarakat. Oleh itu, langkah-langkah perlu diambil untuk mencegah dan memelihara kawasan tadahan dan mengawal pencemaran industri.

15.38 Sektor swasta perlu memainkan peranan penting memandangkan kebanyakan kegiatan mereka boleh mengakibatkan pencemaran. Usaha untuk mendapatkan pulangan ke atas pelaburan, hendaklah mengambilkira kesan negatif atau kos kepada masyarakat dengan sektor swasta menyerap sebanyak mungkin kos pencemaran tersebut. Kerajaan akan menimbangkan kemungkinan untuk mengenakan bayaran dan surcaj pencemaran kepada pihak swasta bagi memastikan mereka mematuhi peraturan.

15.39 Program-program kesedaran perlu dipertingkatkan untuk menambahkan kesedaran masyarakat terhadap alam sekitar memandangkan kurangnya kesedaran di kalangan masyarakat mengenai alam sekitar mungkin disebabkan oleh kejahilan mereka mengenai kesan bahaya pencemaran ke atas manusia dalam jangka panjang.

15.40 Memandangkan kurangnya kemudahan pelupusan dan pengolahan di kilang dan di luar kilang, maka kelulusan cadangan pelaburan perlu mengambilkira teknologi yang akan digunakan untuk memastikan kesan negatif kepada alam sekitar dapat diminimumkan. Bagi membantu usaha-usaha ini, Kerajaan-kerajaan Negeri dan pihak berkuasa tempatan akan mengenalpasti kawasan-kawasan pelupusan yang sesuai.

15.41 Memandangkan tahap pencemaran udara di kawasan-kawasan bandar yang utama sedang meningkat, langkah-langkah akan diambil untuk menghadkan pergerakan lalulintas di bandar¬bandar besar yang sesak seperti Kuala Lumpur, Georgetown dan Johor Bahru. Kemudahan pengangkutan awam akan diperbaiki untuk mengurangkan kesesakan lalulintas.

Pemuliharaan dan Pembangunan Sumber Yang Berterusan

15.42 Pengekalan Sumber Perhutanan. Sumber hutan akan diekploitasi secara berhati-hati untuk memastikan pertumbuhan yang berterusan dan menjaga kepentingan generasi yang akan datang. Ekploitasi sumber yang tidak teratur dan tidak dikawal akan mempercepatkan kadar pupus dan akan menjejaskan pembangunan sektor-sektor penting. Kerajaan sedang menggubal Strategi Pemuliharaan Sumber Semulajadi Negara yang akan menyediakan rangka untuk pengurusan dan penggunaan sumber yang menyeluruh.

15.43 Daripada kira-kira 12.73 juta hektar hutan kekal di negara ini, 2.74 juta hektar adalah hutan terkawal dan 9 juta hektar adalah hutan produktif. Daripada jumlah hutan kekal, 4.74 juta hektar terletak di Semenanjung, 3.35 juta hektar di Sabah dan 4.64 juta hektar di Sarawak. Di samping itu, kira-kira 6.09 juta hektar kawasan telah di balak di mana sebanyak 2.40 juta hektar di Semenanjung, 2.25 juta hektar di Sabah dan 1.44 juta hektar di Sarawak. Kawasan¬kawasan yang telah di balak tersebut yang merupakan 17.5 peratus daripada keluasan tanah negara adalah perlu ditanam semula secara berperingkat.

15.44 Di bawah RM6, program akan dilaksanakan untuk menyokong pembangunan yang berterusan. Pertama, menetapkan hutan tambahan sebagai hutan simpanan, taman binatang dan taman rekreasi negara. Ini akan memastikan keperluan keseimbangan ekologi dapat dikekalkan, kemerosotan alam sekitar diminimumkan serta habitat penting dan kepelbagaian biologi dipelihara.

15.45 Bagi membantu strategi untuk memulihara warisan semulajadi, sembilan negeri telah mengambil inisiatif untuk menggubal strategi berkenaan melalui bantuan Tabung Hidupan Liar Sedunia (WWF). Negeri-negeri tersebut ialah Kedah, Kelantan, Melaka, Negeri Sembilan, Perlis, Sarawak, Selangor, Terengganu dan Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur.

15.46 Kedua, program penghutanan semula secara besar-besaran yang dibantu oleh program hutan tani akan dijalankan. Keutamaan yang lebih akan diberi untuk menyediakan peruntukan yang diperlukan untuk program penyelidikan dan pembangunan (P&P) bagi penghutanan semula, penguatkuasaan yang tegas dan menjalankan kajian untuk menentukan bayaran lesen untuk mengekal kualiti alam sekitar.

15.47 Ketiga, pokok pelindung akan diperbanyakkan untuk memelihara habitat, melindungi kualiti tanah, mengurangkan kelodakan dan hakisan, mengekalkan keseimbangan iklim dan juga untuk menyerap karbon dioksid yang berlebihan di udara. Program ini dijangka akan dapat mengurangkan hakisan tanah, kemarau, banjir dan gangguan bekalan air serta memulihkan kesuburan tanah.

15.48 Keempat, pemuliharaan sumber-sumber laut adalah satu program pembangunan yang penting di bawah RM6. Oleh itu, selain daripada mengekalkan sumber perikanan, ekosistem laut juga akan terus dikawal untuk memelihara warisan negara, memajukan pelancongan dan menggalakkan penyelidikan laut.

15.49 Kawasan perairan di 22 buah pulau di seluruh negara telah diwartakan sebagai Kawasan Perlindungan Perikanan. Program ini yang telah bermula pada tahun 1985, pada masa ini meliputi enam taman pelancongan di Mersing, Pulau Besar, Pulau Payor, Pulau Redang, Pulau Tinggi dan Pulau Tioman. Kawasan ini juga akan dijadikan sebagai kawasan untuk tujuan penyelidikan saintifik, pemulihan, rekreasi dan pendidikan. Jabatan Perikanan khususnya, telah dipertanggungjawabkan untuk mengurus taman-taman tersebut dengan teratur.

15.50 Batu karang adalah penting untuk pemeliharaan ekosistem yang sensitif yang dapat memberi perlindungan ke atas organisma dan hidupan laut. Pencemaran pantai dan air di persisirannya dari buangan haiwan ternakan yang tidak diolah dan pelepasan buangan manusia telah menjejaskan kehidupan batu karang. Di samping itu, air bawah tanah dan anak-anak sungai yang membawa kumbahan yang tidak diolah dan bahan kimia pertanian telah menyebabkan tumbuhnya rumput laut yang membinasakan organisma laut. Pertanian pindah yang mempercepatkan pemendapan di sungai dan anak-anak sungai juga menggalakkan pertumbuhan rumput air yang memusnahkan kehidupan batu karang. Oleh itu, tindakan segera perlu diambil untuk mengekalkan sumber laut melalui kawalan ke atas pelepasan kumbahan, menyekat penebangan hutan bakau, pembersihan tanah secara berleluasa serta penambakan tanah secara besar-besaran.

15.51 Bagi mengatasi masalah yang disebabkan oleh pencemaran buangan haiwan berikutan aktiviti pemeliharaan khinzir terutama di Negeri Sembilan dan Pulau Pinang, Kerajaan sedang menimbang kawasan-kawasan yang sesuai bagi menempatkan semula dan menyediakan kemudahan yang perlu untuk menapis dan mengolah bahan buangan khinzir dan mengenakan bayaran kepada pengguna kemudahan tersebut menerusi cukai kepala yang sesuai. Penternak khinzir telah mendatangkan kesan-luaran yang negatif kepada masyarakat, yang merupakan satu kos yang tidak diambilkira di dalam menentukan harga pengeluaran hasil tersebut. Beban yang dihadapi oleh masyarakat ini dalam bentuk pencemaran alam sekitar perlu ditanggung oleh mereka.

15.52 Kelima,program-program dan projek-projek yang mungkin memberi kesan buruk kepada alam sekitar akan dirancang dan dilaksanakan dengan berhati-hati. Pemeliharaan flora dan fauna yang unik dan kepelbagaian biologi yang mungkin diancam oleh projek-projek tersebut akan diberi perhatian sewajarnya.

15.53 Sumber-sumber Laut dan Pantai. Di kawasan pantai dan hutan tanah pamah, hutan bakau dan paya gambut telah ditebang secara meluas untuk kegunaan kayu api, cerucuk dan projek akuakultur. Akibatnya, hanya tinggal kira-kira 98,300 hektar kawasan hutan bakau di mana kira-kira 81,250 hektar atau 82.6 peratus masih mengeluarkan hasil. Memandangkan hutan pantai terutamanya hutan bakau pupus dengan cepat sedangkan ekosistemnya adalah penting dalam pengekalan sumber asli perikanan di pantai dan di laut, Kerajaan akan mengambil langkah pencegahan yang perlu untuk mengekalkannya. Dalam hubungan ini, projek-projek tebusguna tanah secara besar-besaran yang boleh memberi kesan negatif ke atas hutan bakau dan ekosistem pantai akan dikawal dengan rapi.

15.54 Dua belas kawasan simpanan dan perlindungan hidupan liar, telah dikenalpasti di Johor, Kedah, Kelantan, Pahang dan Perak melibatkan keluasan 548,000 hektar. Daripada jumlah tersebut, hanya Johor telah mewartakan kawasan Endau¬Rompin sebagai sebuah taman negeri. Selain daripada memelihara berbagai hidupan biologi, program-program ini akan menjadi daya tarikan tambahan kepada pelancong. Untuk melaksanakan program-program ini, Kerajaan Persekutuan akan mengadakan perbincangan dengan Kerajaan-kerajaan Negeri yang berkenaan untuk mewartakan kawasan-kawasan tersebut sebagai kawasan hidupan liar dan kawasan simpanan alam semulajadi.

15.55 Malaysia mempunyai banyak sumber laut dan pantai yang berpotensi untuk perkembangan industri pelancongan. Walau bagaimanapun, pencemaran semakin mengancam sumber-sumber tersebut sekiranya langkah-langkah kawalan yang bersungguh¬sungguh tidak diambil. Pantai-pantai di Negeri Sembilan terutamanya Port Dickson sedang diancam oleh pencemaran dari penternakan khinzir yang mencemarkan Sungai Linggi. Keadaan yang sama berlaku di Pulau Pinang di mana kekurangan kemudahan pembetungan yang baik berikutan dari pertumbuhan industri perhotelan yang cepat di sepanjang pantai di negeri tersebut telah menyebabkan masalah pencemaran pantainya. Oleh yang demikian, pembangunan yang ¦tidak terkawal di sepanjang tepi laut dan pantai tidak akan hanya menyebabkan pencemaran pantai tetapi juga akan mengurangkan potensi negeri-negeri untuk mendapatkan faedah daripada perkembangan sektor pelancongan. Sektor pelancongan di Malaysia sedang berkembang dengan pesatnya dan oleh yang demikian, pantai¬pantai dan air dipersisirannya yang berpotensi sebagai sumber pelancongan hendaklah dijaga dengan baik.

15.56 Bagi mencapai tujuan ini, sebahagian daripada program¬program utama yang akan dilaksanakan di bawah RM6 adalah seperti berikut:

. menggalakkan pembangunan kemudahan pelupusan buangan untuk industri dan penggunaan teknologi serta proses yang berkaitan dengan pemeliharaan alam sekitar;

. mengekalkan kawasan seluas 12.73 juta hektar sebagai hutan kekal dan 1.16 juta hektar sebagai taman negara, kawasan simpanan alam semulajadi, habitat dan kawasan hidupan liar;

. memulihkan semula 101,300 hektar setiap tahun kawasan yang telah dibalak dan mengekalkan 1.65 juta hektar kawasan yang telah dipulihkan semula sebagai hutan kekal di samping menguatkuasakan peraturan-peraturan ke atas pemusnahan hutan bakau dan pengawalan sungai serta piawaian kualiti air;

. melaksanakan projek hutan tani yang melibatkan kira-kira 90,000 hektar tanah dan menanam pokok di kawasan tanah pertanian yang tidak digunakan dan pengindahan persekitaran semulajadi di kawasan-kawasan bandar;

. meminimumkan kesan buruk dari pencemaran, hakisan dan pemendapan daripada aktiviti pembangunan; dan

. menguatkuasakan sepenuhnya Penilaian Kesan Alam Sekitar (PKAS) ke atas projek-projek yang mungkin merosakkan alam sekitar.

15.57 Mengenai pencemaran laut, pengawalan pencemaran daripada kapal akan ditekankan dalam pindaan yang akan dibuat di dalam MSO, 1952 yang pada masa ini hanya meliputi ¦Semenanjung Malaysia. Pindaan baru akan membolehkan peruntukan di bawah ordinan tersebut diperluaskan bagi meliputi seluruh negara. Di samping itu, ia juga akan membantu ratifikasi konvensyen antarabangsa mengenai pencemaran dan pencerobohan di lautan lepas.

Pembangunan Ekonomi dan Alam Sekitar

15.58 Usaha-usaha pembangunan di masa hadapan akan menekankan kepada kesan pembangunan ke atas alam sekitar bagi memastikan mutu alam sekitar dikekalkan.

15.59 Perindustrian dan Alam Sekitar. Untuk memastikan supaya proses perindustrian tidak akan memburukkan lagi keadaan alam sekitar, langkah-langkah berikut akan diambil:

. mengkaji semula langkah-langkah pemeliharaan alam sekitar yang ada, seperti perundangan, peraturan-peraturan, piawai alam sekitar serta garis panduan untuk memperbaiki keberkesanannya;

. menggalakkan industri yang sedia ada supaya memberi keutamaan kepada langkah-langkah untuk menyimpan, mengolah dan melupus dengan lebih selamat buangan beracun dan berbahaya dan effluen serta menggunakan teknologi dan proses yang berkaitan dengan pemeliharaan alam sekitar bagi meminimumkan pencemaran;

. memastikan pengusaha-pengusaha industri membantu usaha Kerajaan memenuhi piawai yang boleh diterima bagi effluen industri tertentu dan piawaian pelepasan serta mematuhi amalan-amalan alam sekitar lain yang baik;

. memastikan supaya kelulusan untuk pelaburan industri yang baru memberi pertimbangan khusus kepada penggunaan teknologi yang paling sesuai untuk pengeluaran dan pemerosesan serta sistem pengolahan dan pelepasan buangan yang berkesan;

. memastikan supaya agensi-agensi P&P sektor awam menumpukan sebahagian besar usaha penyelidikan mereka ke mengenalpasti sistem dan l okasi pelupusan yang sesuai dan berkesan serta kemungkinan penggunaan bahan buangan untuk tujuan yang produktif; dan

. menyediakan tatacara dan garis panduan yang jelas kepada industri dan mengawasi supaya sentiasa mematuhi peraturan.

15.60 Langkah-langkah ini akan diambil tanpa terlalu bergantung kepada subsidi atau insentif. Pada masa yang sama, Kerajaan akan menimbangkan kesan-kesan yang akan timbul berikutan dengan pengenaan hukuman seperti denda dan surcaj ke atas industri kerana tidak mematuhi dan melanggar undang-undang yang sedia ada selaras dengan prinsip 'pencemar kena bayar'.

15.61 Kerajaan akan memperbaiki tatacara dan garis panduan yang standard mengenai langkah-langkah perlu yang akan diambil terhadap kawalan, pengurangan dan pelupusan pencemaran yang disebabkan oleh industri. Di samping itu, piawai minimum yang merangkumi udara persekitaran, pelepasan dan effluen-effluen, keluaran serta pendedahan kepada bahaya di kilang, akan juga diperbaiki.

15.62 Memandangkan pembangunan perindustrian semakin bertambah penting, penyimpanan, pengolahan dan pelupusan buangan industri yang sesuai menjadi semakin diperlukan. Bagi mengurangkan bahaya kepada alam sekitar, insentif baru dengan memberikan taraf printis kepada aktiviti-aktiviti untuk menggalakkan penyimpanan, pengolahan dan pelupusan yang teratur bagi buangan beracun dan berbahaya yang dikeluarkan oleh industri akan diteruskan. Di samping itu, skim pengecualian duti import untuk mesin, peralatan dan bahan mentah serta komponen yang diimport untuk tujuan tersebut akan diteruskan.

15.63 Selain daripada usaha Kerajaan untuk memastikan kewujudan peraturan yang secukupnya bagi melindungi alam sekitar, sektor swasta akan terus digalakkan untuk memastikan supaya buangan beracun dan berbahaya disimpan, diolah dan dilupus dengan cara yang selamat. Kerajaan juga sedang mengkaji kemungkinan untuk mewujudkan kemudahan yang sedemikian secara penswastaan. Buat sementara waktu, syarikat-syarikat perlulah mengambil langkah yang mencukupi untuk menyediakan kemudahan mereka sendiri menerusi program insentif. Disamping itu, amalan pelupusan buangan ke dalam sungai, membuang air kotor yang tidak diolah ke dalam longkang dan menanam buangan beracun di kawasan pembuangan sampah akan diawasi dengan rapi.

15.64 Pembangunan Pertanian dan Alam Sekitar. Pengeluaran pertanian secara intensif dan usaha-usaha untuk meminimumkan kerugian tanaman daripada serangan serangga dan penyakit akan membawa kepada penggunaan baja kimia, racun serangga dan racun rumpai yang lebih banyak. Di samping itu, penggunaan jentera dalam aktiviti pertanian juga merosakkan struktur tanah yang menyebabkan ianya lebih mudah terdedah kepada hakisan air. Selain daripada berlakunya pemendapan dan kelodakan air permukaan akibat daripada pembangunan tanah secara besar-besaran dalam sektor pertanian, penggunaan secara ¦intensif baja kimia, bahan kimia pemusnah serangga dan racun rumpai telah mengakibatkan pencemaran yang teruk kepada air bawah tanah. Air yang telah tercemar ini memerlukan kemudahan-kemudahan penapisan biologi dan mekanikal yang mahal sebelum ianya boleh digunakan untuk keperluan kawasan kediaman dan perindustrian. Akibat daripada pencemaran air bawah tanah, beberapa spesis tumbuhan dan haiwan termasuk ikan air tawar telah pupus.

15.65 Bahan makanan haiwan yang digunakan untuk pengeluaran hasil ternakan juga boleh menyebabkan pencemaran tanah manakala penggunaan air yang berlebihan dan pengairan yang berterusan telah menghasilkan proses pemasinan tanah. Di samping itu, pembukaan tanah secara besar-besaran dan pengusahaan tanah gambut untuk pertanian boleh menyebabkan kehilangan permukaan tanah, pelbagaian biologi dan habitat hidupan liar. Untuk mengekalkan keindahan alam semulajadi kawasan desa, pemusnahan tumbuh-tumbuhan dan penyaliran semula alur air hendaklah dikawal.

15.66 Perusahaan ternakan moden secara besar-besaran seperti penternakan khinzir serta sistem pengolahan dan pelupusan buangan yang berkesan adalah sangat diperlukan untuk meminimumkan bahaya pencemaran bekalan air dan ekologi pantai dan laut. Kerajaan Persekutuan dengan kerjasama negeri-negeri akan mengawal dengan rapi perkembangan industri melalui satu sistem permit yang ketat dan garis panduan khusus ke atas langkah mengawal pencemaran.

15.67 Pertimbangan keatas isu-isu tersebut menimbulkan persoalan mengenai keseimbangan di antara pembangunan ekonomi dan perlindungan alam sekitar. Ianya menjadi semakin bertambah perlu untuk mensepadukan dasar-dasar pembangunan dengan alam sekitar bagi menghasilkan penyelesaian yang praktikal dan berkesan. Pembangunan di samping mendatangkan faedah dari segi ekonomi, seharusnya tidak membawa kepada kemerosotan alam sekitar. Ianya hendaklah menggalakkan pengindahan dan pemuliharaan landskap dan mengurangkan pencemaran kegiatan pertanian dan perindustrian.

Pencemaran daripada Barangan Pengguna

15.68 Di dalam memenuhi keperluan kehidupan moden, industri telah mengeluarkan barangan yang boleh meningkatkan taraf dan mutu kehidupan. Pembangunan teknologi baru bukan sahaja mengurangkan kos pengeluaran tetapi juga telah menghasilkan barangan pengguna yang semakin mudah diperolehi, mampu dibeli dan tahan lama. Segala keselesaan hidup ini boleh mendatangkan bahaya yang serius kepada alam sekitar sekiranya barangan tersebut tidak dilupuskan dengan selamat selepas digunakan.

15.69 Terdapat kurang kefahaman mengenai kemungkinan bahaya alam sekitar yang disebabkan oleh pelupusan secara tidak teratur terutamanya yang mencemarkan sungai dan pantai. Kertas pembalut, bahan pembungkus dan sampah sarap kediaman yang sebahagian besarnya adalah daripada bahan berasaskan plastik dan aluminium bukan sahaja tidak boleh terurai melalui proses biologi tetapi juga tidak boleh diproses semula untuk kegunaan lain.

15.70 Industri akan terus digalak untuk menggunakan teknologi dan proses yang berkaitan dengan pemeliharaan alam sekitar, mengeluarkan keluaran mudahurai secara biologi serta keluaran yang boleh digunakan semula. Pengguna akan digalakkan untuk membuang barang-barang yang telah digunakan secara lebih teratur. Oleh yang demikian, adalah perlu untuk memberi kesedaran awam mengenai kesan buruk daripada pembuangan tidak teratur bagi bahan yang telah digunakan supaya bahaya kepada kesihatan dan alam sekitar dapat dikurangkan secara beransur-ansur. Pihak berkuasa kerajaan tempatan akan dikehendaki untuk mengambil tindakan yang sesuai ke atas pembuangan sampah sarap di kawasan kediaman dan memastikan orang ramai mematuhinya.

Pembandaran Dan Pertumbuhan Bandar

15.71 Menjelang akhir tempoh RM6, dianggarkan sebanyak 45 peratus rakyat Malaysia akan tinggal di kawasan-kawasan bandar. Dengan bertambahnya peluang pekerjaan dan pendapatan menerusi perkembangan sektor perindustrian dan perkhidmatan dan dengan meningkatnya tahap pendidikan dijangka penghijrahan keluar yang lebih besar dari kawasan¬kawasan luar bandar akan berlaku. Di samping kemudahan perumahan, kemudahan dan keperluan tambahan bandar akan disediakan manakala kemudahan yang sedia ada diperbaiki supaya bahaya pencemaran yang disebabkan oleh kekurangan kemudahan-kemudahan sanitasi di bandar dan sistem pelupusan kumbahan domestik yang tidak teratur, buangan pepejal dan air buangan dapat diminimumkan. Ini adalah untuk memastikan supaya bekalan air untuk kegunaan domestik, industri dan rekreasi tidak membahayakan.

15.72 Peningkatan pembandaran dan perkembangan industri boleh juga mempercepatkan kemerosotan alam sekitar disebabkan oleh asap, pelepasan gas, kepekatan plumbum dan pencemaran bunyi. Dengan bertambahnya pendapatan dan penduduk bandar, jumlah kenderaan dijangka akan bertambah dengan cepatnya. Pencemaran asap tebal di bandar besar akan terus mendatangkan bahaya yang serius kepada penghuni bandar. Walaupun terdapat pengurangan kandungan plumbum di dalam petrol, kualiti udara di bandar akan dipengaruhi oleh pertambahan bilangan kenderaan, penyelenggaraan kenderaan yang kurang sempurna dan penguatkuasaan yang kurang berkesan ke atas pelepasan asap kenderaan yang dibenarkan di samping sikap tidak ambil peduli di kalangan orang ramai. Bagi mengurangkan kemerosotan alam sekitar di kawasan bandar, lebih banyak langkah-langkah pencegahan akan diambil. Sehubungan dengan ini, Kerajaan akan melaksanakan langkah¬langkah untuk memperbaiki kaedah pengangkutan di bandar¬bandar yang sesak termasuk melaksanakan satu sistem keretapi laju (SKL) yang sesuai, landasan keretapi berkembar serta keretapi berkuasa elektrik dan memperbaiki pengangkutan awam di bandar serta penempatan kawasan perumahan di bandar-bandar besar.

15.73 Kemudahan sistem pembetungan akan terus diperluaskan untuk mengawal secara beransur-ansur pencemaran air bawah tanah dan air permukaan tanah. Di samping memperluas projek pembetungan yang berpusat bagi Pulau Pinang, Kuala Lumpur dan menyiapkan projek pembetungan di Seremban, rancangan¬rancangan pembetungan juga sedang dilaksanakan di beberapa pusat pelancongan tertentu di Desaru, Port Dickson, Pulau Langkawi dan Pulau Pangkor dalam usaha untuk mengekalkan pusat peranginan tersebut sebagai destinasi pelancongan utama. Kajian-kajian kemungkinan juga sedang dijalankan bagi bandar-bandar besar seperti Kangar, Kota Bharu dan Kuching. Sistem sanitasi yang sesuai untuk memperbaiki alam sekitar serta mencegah pencemaran dari kumbahan di tempat kediaman sesak di kawasan pantai juga sedang dipertimbangkan. Menjelang akhir tempoh RM6, 8.5 peratus daripada penduduk bandar dijangka akan disediakan dengan kemudahan-kemudahan pembetungan secara yang berpusat dan tidak berpusat.

Penyelidikan Dan Pembangunan

15.74 Program-program P&P akan terus dijalankan untuk menyediakan langkah-langkah pencegahan yang lebih berkesan ke arah mengawal dan menghapuskan pencemaran. Selain daripada pengawasan yang berterusan ke atas alam sekitar, kajian akan terus dijalankan bagi membolehkan Kerajaan mengambil langkah-langkah yang sesuai. Aktiviti-aktiviti P&P akan dilaksanakan untuk memajukan teknologi yang cekap, praktikal dan ekonomik bagi digunakan untuk mengawal pencemaran di samping mencari kemungkinan menggunakan bahan¬buangan untuk kegunaan ekonomi yang lain. Di samping itu, terdapat keperluan bagi menggiatkan lagi aktiviti P&P untuk memajukan proses dan hasil keluaran yang lebih selamat. Bagi tujuan ini, institusi-institusi penyelidikan sektor awam akan menggunakan sebahagian besar daripada masa mereka, peruntukan kewangan dan tenaga kerja untuk tujuan menambahkan usaha bagi mengekalkan kualiti alam sekitar meskipun tidak dapat memperbaikinya. Kerajaan akan menyediakan peruntukan kewangan yang secukupnya di bawah P&P untuk tujuan tersebut.

Perancangan Projek Bersepadu

15.75 Di bawah pendekatan perancangan projek bersepadu, selain daripada PKAS, faktor-faktor alam sekitar akan terus ¦di perancangan dan perlaksanaan projek. PKA S yang diwajibkan di bawah Akta Kualiti Alam Sekeliling (Pindaan), 1985, dan Perintah Kualiti Alam Sekeliling (Aktiviti-aktiviti Yang Ditetapkan) (Penilaian Kesan Kepada Alam Sekeliling), 1987, telah menentukan 19 kategori 'aktiviti-aktiviti yang telah ditetapkan'. Kajian-kajian awal telah menunjukkan bahawa kos memasukkan PKAS hanyalah sebahagian kecil daripada keseluruhan kos projek. Di samping itu, prosedur-prosedur untuk menjalankan penilaian kekesanan telah diterbitkan dalam tahun 1987 sebagai Buku Garis Panduan Penilaian Kesan Alam Sekitar.


15.76 Penyediaan pelan pembangunan dan struktur, projek¬projek infrastruktur dan pemuliharaan, program-program pembangunan sektor dan bandar akan terus mengambilkira faktor-faktor alam sekitar. Berhubung dengan projek yang tidak tertakluk kepada PKAS, projek yang boleh mendatangkan pencemaran akan ditempatkan jauh daripada kawasan yang sensitif seperti kawasan-kawasan perumahan, sekolah, hospi¬tal dan kawasan tadahan air terutamanya jika kawasan-kawasan tersebut tidak mempunyai perlindungan yang mencukupi. Selanjutnya, langkah-langkah pengawalan untuk mencegah dan mengurangkan kemungkinan pencemaran alam sekitar akan juga diberi pertimbangan khusus di dalam melaksanakan projek¬projek yang sedemikian.

15.77 Perancangan projek bersepadu memerlukan kerjasama yang lebih erat di antara Kerajaan Persekutuan dan Negeri di dalam pengurusan alam sekitar. Bagi tujuan ini, Jawatankuasa Tindakan Negeri telah dibentuk untuk menimbang aspek-aspek alam sekitar bagi projek-projek pembangunan. Mesyuarat antara Menteri-menteri Persekutuan dan Negeri dan Ahli-ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri yang bertanggungjawab mengenai hal ehwal alam sekitar, yang bermula pada tahun 1989, akan diteruskan untuk mempertingkatkan lagi kerjasama tersebut.

Kerjasama Antarabangsa dan Pencemaran Antara Sempadan

15.78 Malaysia telah memainkan peranan penting dalam usaha mempertingkatkan kesedaran alam sekitar dalam forum-forum di peringkat antarabangsa. Ini telah ditunjukkan dalam memperolehi persetujuan Ketua-Ketua Negara Komanwel di dalam Perisytiharan Langkawi Mengenai Alam Sekitar. Di samping itu, di bawah naungan Jawatankuasa Pertubuhan Negara-negara Asia Tenggara (ASEAN) mengenai Sains dan Teknologi (COST), projek-projek di bawah Program Alam Sekitar ASEAN (ASEP) II (1983-1987) dan ASEP III (1988-1991) telah dimulakan dan akan diteruskan di bawah RM6. Selanjutnya, Pegawai-Pegawai Kanan ASEAN mengenai Alam Sekitar (ASOEN) akan menumpukan kepada pertama, memperkukuhkan kerjasama ASEAN di dalam pertukaran maklumat teknologi, sumber-sumber dan tenaga kerja dalam urusan ke atas masalah yang berkaitan dengan alam sekitar antarabangsa; dan kedua, memastikan aspek alam sekitar diambilkira di dalam keputusan yang dibuat oleh Jawatankuasa-Jawatankuasa ASEAN yang lain. Di bawah RM6, Malaysia dijangka terus memperolehi faedah dari berbagai program kerjasama di dalam sains laut di antara ASEAN dan rakan-rakannya iaitu Australia, Amerika Syarikat dan Kanada.

15.79 Beberapa isu alam sekitar antarabangsa mempunyai kesan-kesan ke atas Malaysia. Ini berhubung kait dengan pembinaan gas-gas rumah hijau, perubahan iklim dan penggunaan klorofluorokarbon (CFCs) yang memberi kesan kepada lapisan ozon. Mengikut Protokol Montreal, Malaysia telah bersetuju untuk memansuhkan sepenuhnya bahan-bahan terkawal termasuk CFCs dan halon menjelang tahun 2000. Malaysia menghadapi ancaman yang lebih besar ekoran daripada tindakan syarikat-syarikat antarabangsa yang mengeksport dan membuang secara tidak terkawal bahan buangan dan bahan kimia berbahaya yang melampaui sempadan negara berikutan daripada proses perindustrian di negara maju. Atas alasan ini, Malaysia sedang mempertimbangkan untuk menandatangani Konvensyen Basel ke atas Kawalan Pergerakan Antara Sempadan dan Pelupusan Bahan Buangan Berbahaya, 1989. Di samping itu, terdapat kemungkinan bahaya hujan asid dan pelepasan gas yang menyebabkan barah yang dikeluarkan oleh loji-loji kimia negara-negara maju sampai ke Malaysia melalui pergerakan udara.

Sikap, Nilai dan Kesedaran

15.80 Kesedaran Sektor Swasta. Satu daripada masalah paling besar berkaitan alam sekitar ialah etika perdagangan pengusaha-pengusaha industri yang lebih menekankan kepada membuat keuntungan yang maksimum daripada menekankan kesan pencemaran industri kepada masyarakat. Pengeluaran dipertingkatkan untuk menghasilkan ekonomi berskala besar yang akan memberikan kadar pulangan yang lebih cepat kepada pelaburan modal tanpa mengambilkira keperluan untuk mewujudkan langkah-langkah kawalan pencemaran dan memasang alat-alat pencegah pencemaran.

15.81 Kesedaran Awam. Kurangnya kesedaran di kalangan orang awam mungkin disebabkan oleh kefahaman yang tidak cukup mengenai kesan-kesan jangka panjang pencemaran dan kemerosotan alam sekitar yang bertambah buruk. Masalah ini bertambah serius di kawasan-kawasan bandar dan pinggir bandar di mana kemudahan-kemudahan untuk pelupusan buangan pepejal dan air kotor tidak mencukupi. Masalah tersebut menjadi lebih serius di kawasan-kawasan setinggan di mana berbagai jenis buangan dibuang secara sesuka hati. Bagi aktiviti-aktiviti yang berkaitan dengan penggunaan sumber semulajadi seperti kayu balak dan hutan bakau, perhatian yang kurang diberikan kepada perkara tersebut adalah mungkin disebabkan oleh andaian bahawa sumber-sumber sedemikian adalah merupakan anugerah semulajadi dan dengan itu kekurangannya tidak begitu dirasai. Satu strategi yang perlu di masa hadapan ialah untuk memberi tumpuan bagi mewujudkan kesedaran di kalangan orang awam.

15.82 Program Kesedaran. Kesan kemerosotan alam sekitar adalah satu kesan jangka panjang dan akibat daripada kesan buruk ini akan ditanggung oleh generasi akan datang. Pencemaran mendatangkan kos luaran ke atas mereka yang tidak melakukan pencemaran tersebut. Oleh yang demikian, mereka yang melakukan pencemaran tidak mengambil berat ke atas masalah tersebut. Kemerosotan alam sekitar bukan sahaja memerlukan undang-undang dan peraturan-peraturan, penyesuaian dan penguatkuasaan yang tegas, tetapi juga pen¬getahuan mengenainya perlu disebar kepada orang awam supaya mereka diberitahu dengan secukupnya. Pendedahan yang lebih, peningkatan pengetahuan dan kefahaman yang lebih saintifik mengenai alam sekitar adalah juga mustahak. Pengetahuan dan kesedaran adalah mempengaruhi sikap dan nilai-nilai ke arah penjagaan yang lebih terhadap alam sekitar.

15.83 Keberkesanan pendidikan alam sekitar sebagai satu strategi pencegahan di dalam pengurusan alam sekitar adalah bergantung kepada perancangan yang teliti, penyelarasan yang berkesan, kesanggupan dan penglibatan sepenuhnya semua agensi dan organisasi yang berkaitan dengan alam sekitar di dalam dan di luar sektor Kerajaan. Rakyat Malaysia mesti bekerjasama dan membantu menyempurnakan usaha Kerajaan di dalam mewujudkan alam sekitar yang bebas daripada pencemaran dan mempertingkatkan lagi pembangunan sum-ber-sumber yang berkekalan.

Rangka untuk Kerjasama Institusi

15.84 Pemeliharaan warisan asli negara dan peningkatan kepelbagaian biologi memerlukan beberapa kawasan tertentu sebagai hutan simpan, taman rekreasi laut dan pantai serta kawasan simpanan hidupan liar dan alam semulajadi. Bagi membayar gantirugi ke atas kemungkinan kehilangan hasil negeri dan kos yang tinggi untuk mengurus program-program dan projek-projek yang dicadangkan, Kerajaan Persekutuan akan berunding dengan Kerajaan Negeri mengenai kemungkinan berkongsi tanggungjawab kewangan berhubung dengan projek¬projek alam sekitar yang dilaksanakan bersama.

15.85 JAS adalah agensi utama diamanahkan dengan tanggungjawab untuk mengawasi keadaan alam sekitar dan menguatkuasakan undang-undang, peraturan dan tatacara dengan lebih berkesan. Bagi membolehkan JAS dan agensi lain sektor awam mengawasi dan menilai dengan lebih berkesan dan berterusan ke atas keadaan alam sekitar dan mengambil daya usaha untuk menguatkuasakan langkah-langkah yang diperlukan, peranan agensi-agensi tersebut ke atas alam sekitar akan diberi keutamaan. Oleh yang demikian, bermula dari RM6, semua institusi awam akan dikehend aki bekerjasama dengan JAS dan mengambilkira faktor-faktor alam sekitar di dalam perancangan dan perlaksanaan program-program dan projek¬projek mereka. JAS juga akan diperkukuhkan bagi membolehkannya memainkan peranan pembangunan di samping menjalankan penguatkuasaan secara lebih berkesan. Langkah¬langkah ini akan memastikan bahawa di dalam melaksanakan fungsi-fungsi yang ditetapkan, pertimbangan alam sekitar adalah perlu diambilkira di dalam strategi-strategi dan prog-ram-program agensi-agensi sektor awam.

15.86 Satu masalah utama pada masa yang lepas ialah kekurangan penyelarasan dasar-dasar,strategi-strategi dan program-program yang berkaitan dengan alam sekitar. Untuk memperbaiki kelemahan-kelemahan ini dan bagi memastikan bahawa semua agensi awam memberi keutamaan sewajarnya kepada pemeliharaan keadaan alam sekitar yang baik serta menggalakkan pembangunan yang berterusan dan meminimumkan kemerosotan alam sekitar, Kerajaan akan menubuhkan Majlis Alam Sekitar Negara (MASN) untuk menyelaras fungsi ke semua agensi, menimbang strategi-strategi dan program-program yang mempunyai implikasi ke atas alam sekitar dan menasihati Kerajaan mengenai dasar-dasar ke arah pendekatan yang lebih menyeluruh kepada pengurusan alam sekitar.



Copyright® 2005. All rights reserved. The Government of Malaysia | Mail to PM